تاریخچهٔ تخته نرد: ۵۰۰۰ سال تاس و مهره
کمتر بازی‌ای به اندازهٔ تخته نرد از قرن‌ها و فرهنگ‌ها گذشته است. داستانش از ایران و میان‌رودان آغاز می‌شود و از روم تا صفحه‌های نمایش امروز می‌رسد.
شهر سوخته
بازی‌های مسابقه‌ای با تاس نزدیک به ۵۰۰۰ سال پیش هم وجود داشتند. در شهر سوخته در سیستان، باستان‌شناسان صفحهٔ بازی‌ای با مهره و تاس پیدا کردند که قدمتش به حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد. از میان‌رودان هم «بازی شاهی اور» را می‌شناسیم، بازی مسابقه‌ای هم‌سن آن. هر دو از خویشاوندان کهن تخته نرد به شمار می‌آیند، گرچه قوانینشان فرق داشت.
بزرگمهر و نرد
در ایران بازی «نرد» شکل گرفت – و تا امروز هم به آن تخته نرد می‌گوییم. بنا بر رسالهٔ پهلوی «گزارش شطرنج» و روایت فردوسی در شاهنامه، بزرگمهر، وزیر دانای انوشیروان، نرد را در پاسخ به شطرنجی که فرستادگان هند آورده بودند ساخت. نرد نماد هم‌زیستی تقدیر (تاس‌ها) و تدبیر بود؛ تخته را به زمین و گردش مهره‌ها را به گردش روزگار مانند کرده‌اند.
روم و اروپا
رومیان تابولا بازی می‌کردند؛ بازی‌ای با ۲۴ خانه، تاس و ۱۵ مهره برای هر بازیکن – بسیار شبیه تخته نرد امروز. از راه بیزانس و جهان عرب، بازی‌های خویشاوند در سده‌های میانه در سراسر اروپا پخش شدند. واژهٔ «تاولا» در ترکی و یونانی هم از همین تابولا می‌آید.
نام و دوران جدید
نام انگلیسی «بک‌گمون» در سدهٔ هفدهم پیدا می‌شود؛ احتمالاً از «back» (عقب) و «gamen» (بازی) – که به برگشتن مهره‌های زده‌شده می‌خورد. در ۱۷۴۳ ادموند هویل کتاب اثرگذاری دربارهٔ این بازی منتشر کرد. در دههٔ ۱۹۲۰ در نیویورک تاس دوبل به بازی افزوده شد.
تخته نرد امروز
در دههٔ ۱۹۷۰ بک‌گمون با باشگاه‌ها و مسابقه‌ها رونق بزرگی گرفت. از دههٔ ۱۹۹۰ آنلاین هم بازی می‌شود و برنامه‌های کامپیوتری با بازی کردن با خودشان یاد گرفتند بهتر از بیشتر آدم‌ها بازی کنند. در ایران، تخته نرد هنوز بازی قهوه‌خانه، حیاط و دورهمی‌های خانوادگی است. اینکه در کشورهای دیگر چطور بازی می‌شود، در مقالهٔ انواع تخته نرد آمده است.
می‌خواهید همین حالا امتحان کنید؟ رایگان بازی کنید – با کامپیوتر یا با مردم سراسر جهان.
همین حالا رایگان بازی کنید